Wysypka alergiczna – rodzaje, objawy, przyczyny i właściwa pielęgnacja skóry

Co to jest wysypka alergiczna?

Wysypka na skórze może mieć różne pochodzenie. Jej przyczyną może być mechaniczne lub chemiczne podrażnienie skóry. Stanowi także bardzo częsty objaw towarzyszący chorobom o podłożu bakteryjnym lub wirusowym (np. ospa, różyczka, odra, bostonka, szkarlatyna).

Najczęściej jednak mamy do czynienia z wysypką o podłożu alergicznym. Według WHO na alergię cierpi aż 30% ludzkości, a liczba ta w kolejnych latach może ulec zwiększeniu. Czym w takim razie jest wysypka alergiczna? To efekt nadmiernej reakcji układu immunologicznego na alergen. W rzeczywistości to cały zespół objawów, które mogą obejmować zaczerwienienie, swędzenie, wyprysk alergiczny, grudki, pęcherzyki czy obrzęk naczynioruchowy.

Alergiczna wysypka może wystąpić w każdym wieku, a także obejmować różne części ciała, jak wysypka alergiczna na brzuchu czy tzw. alergia na słońce, która jest widoczna w miejscu bezpośredniej ekspozycji skóry na promieniowanie UV.

Jakie są rodzaje wysypki alergicznej?

Podłożem do wystąpienia wysypki alergicznej u dzieci i dorosłych może być zarówno atopia skóry, jak i alergia kontaktowa. Choroby skóry, które powstają na podłożu alergicznym i w których przebiegu obserwuje się objawy wysypki alergicznej to:

• atopowe zapalenie skóry – to przewlekła dermatoza o podłożu zapalnym. Przyczyną jej występowania są zarówno uwarunkowania genetyczne, dysfunkcja układu immunologicznego, jak i uszkodzona bariera hydrolipidowa, co zwiększa przenikanie alergenów i nasilająca suchość skóry. Objawom AZS może towarzyszyć świerzbiączka;
• alergiczne kontaktowe zapalenie skóry – jego objawem jest tzw. wyprysk alergiczny, powstaje w miejscu bezpośredniego kontaktu skóry z alergenem, jest częstym objawem alergii skórnej na metale jak chrom, nikiel, kobalt;
• pokrzywka alergiczna – może być wywołana przez alergeny pokarmowe, wziewne, kontaktowe czy jad owadów. Przyjmuje postać charakterystycznych bąbli przypominających poparzenie pokrzywą. Jej częstym przykładem jest pokrzywka alergiczna pokarmowa;
• wyprysk fotoalergiczny – to rodzaj alergii kontaktowej, która powstaje na skutek działania promieni słonecznych w połączeniu z czynnikiem o działaniu fotouczulającym (np. niektóre leki, zioła lub olejki eteryczne).

Jakie są przyczyny wysypki alergicznej?

Przyczyny chorób o podłożu alergicznym, których objawem jest wysypka lub wyprysk kontaktowy alergiczny są bardzo złożone, przez co wskazanie jednej nie jest możliwe. Przyczyny wysypki uczuleniowej u dzieci i dorosłych poza bezpośrednim kontaktem z alergenem, obejmują zarówno kondycję układu odpornościowego, czynniki genetyczne czy środowiskowe:

• alergeny pokarmowe – białka mleka krowiego, jajka, orzechy, gluten, skorupiaki (np. krewetki), sztuczne dodatki do żywności;
• alergeny kontaktowe – metale (nikiel, chrom, kobalt), olejki eteryczne, składniki kompozycji zapachowej perfum, niektóre składniki kosmetyków, substancje chemiczne wykorzystywane w przemyśle (np. lateks, żywice epoksydowe), niektóre leki;
• alergeny wziewne – najczęstsze to pyłki roślin, zarodniki pleśni, roztocza kurzu domowego, sierść zwierząt (a dokładniej białka zawarte w ślinie, naskórku lub sierści zwierząt);
• alergeny iniekcyjne – powstają na skutek użądlenia owadów błonkoskrzydłych (pszczoła, osa) lub w wyniku leków podawanych dożylnie, lub domięśniowo.

Jak wygląda wysypka alergiczna?

Osutka alergiczna może cechować się różnym stopniem nasilenia objawów, od łagodnych i miejscowych po rozległe, a w niektórych przypadkach nawet zagrażające życiu. Aby mieć pewność, że ma się do czynienia z objawami wysypki alergicznej, należy bardzo uważnie obserwować swoją skórę i zwracać uwagę na następujące symptomy:

• wygląd zmian – niedoskonałości na skórze mogą mieć formę plamek, grudek, krost, pęcherzyków, bąbli, a także nadżerek (jeśli doszło do uszkodzenia naskórka);
• objawy towarzyszące – alergicznemu wypryskowi kontaktowemu towarzyszy miejscowe zaczerwienienie skóry, suchość, silny świąd sprzyjający drapaniu zmian, uczucie pieczenia, szorstkość, nadmierne złuszczanie skóry, a nawet jej pękanie. W niektórych przypadkach może wystąpić obrzęk naczynioruchowy. Wymaga on pilnej konsultacji lekarskiej, szczególnie jeśli pojawi się w okolicy ust i dróg oddechowych;
• czas pojawienia się zmian – jeśli mamy do czynienia z pokrzywką alergiczną, zmiany mogą pojawiać się nagle i szybko ustępować. W przypadku alergicznego wyprysku kontaktowego objawy zwykle występują po minimum 24 godzinach od kontaktu z alergenem.

W rozpoznaniu wysypki alergicznej pomocna okaże się również charakterystyczna lokalizacja zmian na skórze.

Gdzie występuje wyprysk alergiczny?

Lokalizacja objawów wysypki alergicznej jest zależna od miejsca kontaktu z alergenem. W przypadku alergicznego wyprysku kontaktowego bardzo często dotyczy obszaru dłoni, stóp, szyi, dekoltu, czy okolicy brzucha. Częstym przypadkiem jest także pokrzywka alergiczna na twarzy, wynik kontaktu skory z alergenem zawartym w kremie lub produkcie do oczyszczania. Jej obecność w połączeniu z przesuszeniem naskórka to częste przyczyny swędzenia twarzy.

Jeśli obserwujesz u siebie wysypkę w zgięciu łokcia i towarzyszy jej swędzenie oraz zaczerwienienie, istnieje prawdopodobieństwo, że jest to objaw AZS. Natomiast, jeśli wysypka alergiczna obejmuje znaczny obszar skóry lub ma charakter uogólniony, może być objawem reakcji alergicznej pokarmowej, np. na orzechy.

Wysypka alergiczna u dzieci – jak ją rozpoznać?

Wysypka alergiczna u niemowlaka lub starszego dziecka to częsty problem, z jakim zaniepokojeni rodzice zgłaszają się do lekarza.

Jak wygląda wysypka alergiczna u niemowlaka? W przypadku najmłodszych charakterystyczne wykwity na skórze mogą pojawiać się w przebiegu AZS. Pojawia się wtedy suchość skóry, swędzenie (maluch może być wtedy bardzo rozdrażniony, płaczliwy), intensywne zaczerwienienie oraz krosty i grudki z wysiękiem, które w wyniku drapania mogą tworzyć nadżerki.

W przypadku wysypki alergicznej w przebiegu AZS zmiany koncentrują się głównie na obszarze policzków, szyi, owłosionej skórze głowy, zgięciach rąk i nóg, na wierzchniej stronie dłoni i stóp. W bardzo ciężkich przypadkach wysypka alergiczna może objąć całe ciało. W przypadku wystąpienia objawów AZS u dziecka niezbędna jest konsultacja lekarska oraz codzienna pielęgnacja cery atopowej.

Oprócz atopowego zapalenia skóry wśród niemowląt i starszych dzieci często pojawia się pokrzywka alergiczna, której objawem są bąble pokrzywkowe o białawym lub różowym zabarwieniu i rumieniowej obwódce. Zmianom może towarzyszyć obrzęk naczynioruchowy, który w przypadku dzieci również wymaga interwencji lekarza.

Jednocześnie warto pamiętać, że istnieje spora grupa chorób, których objawy mogą przypominać objawy wysypki alergicznej, jak:

• trądzik noworodkowy i niemowlęcy – zmiany obejmują skórę twarzy, głównie policzki, czoło i brodę, mają postać zaskórników i niedoskonałości przypominających trądzik pospolity;
• potówki – pojawiają się w upalne dni oraz w momencie przegrzewania dziecka nieodpowiednimi ubrankami;
• świerzb – silne zaczerwienienie i intensywny świąd, który może obejmować całe ciało;
• gorączka 3-dniowa, tzw. „trzydniówka” – częsta choroba niemowląt i małych dzieci, średnio po 3 dniach od ustąpienia wysokiej gorączki na skórze pojawia się czerwona wysypka, która znika samoistnie;
• ospa wietrzna – oprócz wysokiej gorączki i osłabienia, na skórze całego ciała pojawiają się wykwity pierwotne, które z czasem przyjmują postać pęcherzyków wypełnionych płynem. Ospa może pozostawiać po sobie blizny;
• odra, różyczka szkarlatyna – w przebiegu tych chorób wirusowych oprócz wysypki na skórze obserwuje się objawy ogólnoustrojowe, jak wysoka gorączka, powiększenie węzłów chłonnych.

Jak wygląda leczenie wysypki alergicznej?

Choć wysypka alergiczna w wielu przypadkach może zniknąć samoistnie po zaprzestaniu kontaktu z alergenem, może regularnie nawracać, znacznie utrudniając funkcjonowanie. Jeśli mamy do czynienia z wysypką alergiczną pokarmową, bardzo często towarzyszą temu objawy ze strony układu pokarmowego jak częste bóle brzucha, biegunka czy zaparcia.

Dlatego, aby jak najskuteczniej poradzić sobie z tym problemem, niezbędna jest szczegółowa diagnostyka oraz wykonanie testów alergicznych, które pozwolą na ustalenie, co jest przyczyną objawów alergii i wysypki. Dzięki temu będziemy wiedzieć, jakich substancji lub pokarmów unikać, w niektórych przypadkach niezbędna okaże się tzw. dieta eliminacyjna.

Leczenie objawów wysypki alergicznej jest zależne od stopnia nasilenia objawów i może obejmować farmakologię w postaci środków przeciwhistaminowych, które blokują histaminę, odpowiadającą za powstawanie reakcji alergicznej. O ostatecznym sposobie leczenia zawsze decyduje lekarz.

Alergiczna wysypka – profilaktyka

Oprócz leczenia farmakologicznego w przypadku wystąpienia objawów wysypki alergicznej ważną rolę pełni codzienna profilaktyka. Aby nie dochodziło do nawrotów wysypki alergicznej, warto:

• unikać kontaktu z alergenem, a jeśli nie jest to możliwe (np. ze względu na zawód lub miejsce pracy) nosić specjalną odzież ochronną lub rękawice;
• zabezpieczać dłonie w trakcie domowych porządków i korzystania ze środków czystości;
• unikać mocno perfumowanych kosmetyków oraz aplikacji perfum bezpośrednio na skórę;
• uważnie obserwować skórę przy wprowadzaniu nowych kosmetyków do rutyny pielęgnacyjnej;
• zwracać uwagę na materiały, z jakich wykonane są ubrania. Jest to szczególnie istotne, jeśli objawy wysypki występują na większym obszarze skóry. Najlepiej sprawdzą się tkaniny naturalne, jak bawełna lub len;
• zmienić proszek i płyn do prania oraz do płukania, jeśli objawy pojawiają się po założeniu upranej odzieży. Zamiast tego dobrze sprawdzą się produkty dla wrażliwej skóry, niezawierające potencjalnie alergizujących substancji;
• zadbać o czystość w swoim domu i mieszkaniu, często zmieniać pościel, szczególnie jeśli objawy wysypki alergicznej mają związek z alergią na roztocza.

Jak dbać o skórę przy wysypce alergicznej?

Jeśli masz do czynienia z wypryskiem alergicznym na twarzy lub wysypką alergiczną na całym ciele, kluczową rolę w tym czasie odgrywa minimalizm pielęgnacyjny. Skóra z objawami wysypki alergicznej często zmaga się z nadmierną suchością i podrażnieniem, dlatego przede wszystkim warto zadbać o przywrócenie jej komfortu i ukojenia.

W tym celu do jej codziennego mycia wybieraj produkty, które łagodnie oczyszczą skórę, bez naruszania bariery hydrolipidowej. Szczególną uwagę warto zwrócić na delikatne żele lub emulsje i olejki do mycia, które dbają o nawilżenie suchej skóry już na etapie kąpieli. Unikaj intensywnie perfumowanych produktów do mycia ciała, gdyż mogą dodatkowo podrażniać skórę.

Skóra z wysypką alergiczną często zmaga się silnym przesuszeniem i nadmierną reaktywnością, które często prowadzą do swędzenia i drapania. To z kolei może przyczyniać się do uszkodzeń naskórka i pogorszenia kondycji skóry. W takim przypadku niezbędne jest regularne nawilżanie skóry i przywrócenie jej ukojenia oraz komfortu.

Jakie formuły kosmetyków wybierać w przypadku objawów towarzyszących wysypce alergicznej? Warto sięgać po kosmetyki, w których składzie występują emolienty (np. masło shea), niacynamid, pantenol, ceramidy czy pro- i prebiotyki.

Osutka alergiczna – codzienna pielęgnacja skóry

W codziennym oczyszczaniu skóry twarzy świetnie sprawdzi się Toleriane Łagodna Emulsja Oczyszczająca. Wyróżnia ją specjalistycznie skomponowana minimalistyczna formuła wzbogacona w wodę termalną z La Roche-Posay, niacynamid, ceramidy oraz pantenol. Redukuje uczucie dyskomfortu, nie wysusza skóry, usuwa zanieczyszczenia, a delikatna, kremowa konsystencja pozwala ograniczyć nadmierne pocieranie skóry.

Jeśli zauważasz, że Twoja bariera hydrolipidowa może być zaburzona, a skóra wygląda na przesuszoną, sięgnij po kosmetyk o działaniu regenerującym. Cicaplast Baume B5+ to kojący balsam do twarzy i ciała. Formuła produktu skutecznie regeneruje już od 1. użycia. Dzięki obecności Tribioma¹, pantenolu i madekasozydu natychmiastowo koi, odżywia i chroni. Zmniejsza zaczerwienienia, widoczność zmian skórnych oraz wspiera proces regeneracji i odbudowę warstwy hydrolipidowej skóry, zapewniając komfortowe uczucie nawilżenia i odżywienia. Cicaplast Baume B5+ może być stosowany przez dorosłych, jak i dzieci i niemowlęta.

Toleriane Dermallergo Krem to bardzo dobry wybór w codziennej pielęgnacji alergicznej i wyjątkowo wrażliwej skóry twarzy, a także suchej i bardzo suchej. W jego formule znalazła się neurosensyna, znana ze swoich właściwości kojących, sphingobioma, która pomaga wspierać funkcje mikrobiomu skóry oraz woda termalna z La Roche-Posay o właściwościach kojących i łagodzących. Formuła kremu zapewnia natychmiastowe nawilżenie i ukojenie podrażnionej skóry, regeneruje i wzmacnia barierę ochronną. Dodatkowo redukuje zaczerwienienia i uczucie dyskomfortu, spowodowane suchością skóry. Ultrahermetyczne opakowanie pozwala na utrzymanie czystości formuły.

Wysypka alergiczna – najczęściej zadawane pytania

Objawy wysypki alergicznej mogą wystąpić zarówno u dzieci i dorosłych. Ich obecność na skórze często staje się źródłem wątpliwości i powodem do niepokoju. Poniżej znajdziesz odpowiedzi na najczęściej zadawane pytania.

Ile trwa wysypka alergiczna?

Wysypka alergiczna może utrzymywać się od kilku godzin do kilku dni, jednak dokładny czas trwania zależny jest od rodzaju alergenu i nasilenia zmian. Jeśli jej objawy utrzymują się dłużej niż tydzień lub towarzyszą im objawy ogólne w postaci gorączki, osłabienia, spadku samopoczucia, niezbędna jest konsultacja z lekarzem. W przypadku niektórych grup zawodowych wysypka alergiczna może mieć postać przewlekłą, ze względu na ciągły kontakt z alergenem.

U kogo może wystąpić wysypka alergiczna?

Wysypka alergiczna może wystąpić u każdej osoby, zarówno u niemowląt, dzieci, jak i dorosłych. Ryzyko jej wystąpienia wzrasta jeśli w rodzinie zdarzały się przypadki chorób alergicznych, np. AZS.

Z czym można pomylić wysypkę alergiczną?

Objawy wysypki alergicznej mogą przypominać inne jednostki chorobowe jak choroby zakaźne z objawami skórnymi (ospa, różyczka, odra), potówki, a także trądzik noworodkowy lub niemowlęcy. W przypadku wystąpienia objawów należy uważnie obserwować skórę oraz to, czy zmianom skórnym nie towarzyszą objawy ogólnoustrojowe (gorączka, osłabienie).

Jak odróżnić wysypkę alergiczną od wyprysku z podrażnienia?

Wysypka alergiczna, jak i wyprysk z podrażnienia mogą objawiać się w podobny sposób, przy czym wyprysk z podrażnienia występuje wyłącznie w miejscu kontaktu z substancją drażniącą (np. silnym detergentem), a wysypka alergiczna może wystąpić na całym ciele w zależności od przyczyny i alergenu (np. alergia pokarmowa). 

Czym smarować wysypkę alergiczną?

Wykwity przy wysypce alergicznej należy smarować preparatami zaleconymi przez lekarza. Nie należy stosować domowej roboty kremów ani maseczek, gdyż może nasilić to podrażnienie. W tym czasie warto także zadbać o nawilżenie skóry w postaci emolientów. 

Tekst został zweryfikowany przez mgr inż. Magdalenę Kaczanowicz.

Za deklaracje marketingowe odpowiada La Roche-Posay.

Mgr inż. Magdalena Kaczanowicz, chemik i technolog kosmetyczny